Kijktip

Chi-meester Meridianen

Meer weten over Chi en waarom het zo belangrijk is dat Chi vrij door je meridianen stroomt?
Documentairemaakster Sunny Bergman onderzoekt in de serie Sunny Side of Spirit in verschillende culturen hoe er om wordt gegaan met (geestelijke) gezondheid. In de aflevering over Taiwan gaat ze onder andere op bezoek bij een Chi-meester en een Chinese arts.

Kou

kou lake

Pijn, vermoeidheid, kou…

Met die woorden begon ik ruim tien jaar geleden een artikel dat ik schreef over mijn helweek in een Japans zenklooster. Een extreme ervaring waar ik met trots op terug kijk, maar waar ik nadien ook afstand van heb genomen, op zoek naar de meer warme, vrouwelijke kant van het zenboeddhisme. Die vond ik bij zenleraar Ton Lathouwers en later in de Do-In Yoga.

Echter: het leven heeft soms zijn eigen plan.

Pijn, vermoeidheid, kou (deel 2)…

En dus herontdekte ik de mannelijke, mentaal eenpuntige focus tijdens een Verdiepingsweekend Wim Hof Methode. Voor wie nog nooit van die methode gehoord heeft: Wim Hof is de man die 1 uur, 53 minuten en 42 seconden in zijn zwembroek in ijskoud water kan zitten met behulp van een speciale ademhalingstechniek en mentale focus.
Dat gingen wij ook doen: een half uur lang.
En dat lukte ons ook: allemaal.
Samen met een groep medecursisten stond ik aan het eind van het weekend in natuurwater van 10 graden, terwijl langzaam het gevoel in mijn tenen, voeten en handen verdween, mijn lichaam eruit zag als een groot kippenvel en ik niet meer kon stoppen met klappertanden. Maar toch hield ik het vol. Niet in het minst omdat ik de ervaring deelde met een groep waar ik steun aan voelde.

De grote vraag die iedereen mij stelt is: waarom zou je?
Afgezien van de vele gezondheidsvoordelen zoals minder snel koude voeten en een verbeterd immuunsysteem, is voor mij persoonlijk daarop het antwoord: om je grenzen aan te kunnen geven, moet je wel eerst weten waar ze liggen. Wanneer je uit je comfortzone stapt, je angsten in de ogen staart en er nog altijd geen grens in zicht is, wat is er dan nog niet meer mogelijk? Durf je dan ook je leven een andere wending te geven, werkelijk je hart te volgen bij kleine en grote zaken? Zoals mijn dochter zou zeggen: YOLO.

Wanneer je de mannelijke energie verenigt met de vrouwelijke (zo genoot ik na mijn week in het klooster intens van de verwarmde Japanse toiletbrillen en een Japans badhuis en na het Verdiepingsweekend van de Hollandse sauna), dan kom je weer uit bij het yin-yangsymbool en is de levenscirkel rond.

Beperkingen

Fragment Kinderspelen Pieter Bruegel de Oude.

“Er zijn twee oorzaken van lijden: iets willen wat er niet is of iets niet willen wat er wel is.”
Boeddha

De laatste tijd denk ik veel na over wat dit in mijn leven betekent. In het kader van de herfst, vallende blaadjes en loslaten…

Als mens met gezonde verlangens zijn er altijd dingen die je nog wilt doen, hebben en zijn. Als mens met gezonde weerstand zijn er ook een heleboel dingen die je helemaal niet wilt doen, hebben en zijn. Gevolg: vervelende gevoelens waar je vanaf probeert te komen door iets te doen. Maar precies op het kruisvlak van verlangen en weerstand, opent zich een andere mogelijkheid: die van overgave aan wat er precies op dit moment in je leven aanwezig is. Je hoop en pijn mogen er zijn, je ziet en accepteert de beperkingen van jouw leven in dit moment en gunt het jezelf om daar even helemaal niets aan te hoeven veranderen.

Zo is het ook met yoga en meditatie: iedere dag geeft een andere ervaring. Soms ben je zo lenig dat je handen met gemak de vloer raken bij een vooroverbuiging of kun je zomaar een half uur mediteren zonder een vin te verroeren. De volgende dag voel je je houterig of word je na vijf minuten stil zitten al onrustig van het gebabbel in je hoofd. Dan wil je dat het net zo “goed” gaat als de dag ervoor en vergeet je aanwezig te zijn bij wat vandaag je brengt.

Iedereen heeft praktische, materiële, mentale, emotionele en fysieke beperkingen in zijn leven, maar daarbinnen ligt jouw unieke vrijheid. En dan blijkt die ommuurde tuin ineens een tuin om in te spelen.

De afbeelding is een fragment van het schilderij Kinderspelen (1560) van Pieter Bruegel de Oude.

Spiritualiteit in het dagelijks leven: samu

Spiritualiteit in het dagelijks leven: samu

Iedere avond doe ik de afwas met de hand. Ik heb geen afwasmachine (ook nooit gehad), nee, ik bén de afwasmachine. Het verschil tussen mij en een machine is dat voor mij het doen van de afwas iedere dag weer anders is. De ene keer heb ik geen zin en raffel ik het haastig af of laat ik nog een vieze pan voor morgen staan. De andere keer is het een rustmoment na het eten, waarbij ik met een kalme geest, gewaar van mijn fysieke houding en vol aandacht schoon maak.

In (zen)kloosters en tijdens retraites staan huishoudelijke klusjes dagelijks op het programma. Daar heet het met een mooi woord: samu. Samu kan zijn: koken, afwassen, de wc schrobben, bladeren vegen etc. Dit alles in stilte, met aandacht en stap voor stap.

Er bestaat een verhaal over de grote zenmeester Shunryu Suzuki die bij een echtpaar op bezoek komt om over zen te praten en daar zo’n troep aantreft in de keuken, dat hij meteen de afwas gaat doen. Ook Shundo Aoyama, een vrouwelijke zen priester, beschrijft het belang van aandacht voor de rituelen in het dagelijks leven. Een oude zenmeester vertelt haar dat hij zijn hele leven lang drie maaltijden per dag heeft gegeten. “Bij de zenbeoefening wordt het ontbijt gyoshuku genoemd, hetgeen betekent ‘het be-oefenen van de weg der rijste-pap’, net als de lunch gyohatsu heet, wat betekent ‘het be-oefenen van de weg der schalen. Maaltijden zijn zazen; maaltijden zijn religieuze oefeningen.”

Lange tijd heb ik getwijfeld of ik wel of niet zou intreden in een klooster om mijn leven te wijden aan het spirituele pad. Totdat ik besefte dat een spiritueel pad overal gevolgd kan worden, precies daar waar je bent.

En zeg nou zelf: wat klinkt er beter? Mama moet afwassen of mama be-oefent de weg der af-wassen met de hand?

De vijf elementen: Aarde

De vijf elementen Do-In Yoga

In de Do-In worden alle natuurverschijnselen ingedeeld in de vijf elementen Water, Hout, Vuur, Aarde en Metaal. In september staat het element Aarde centraal. Aarde staat voor de nazomer, rijping en oogsten wat eerder gezaaid is. We bereiden ons innerlijk voor op de herfst en winter, waarin we meer naar binnen keren, maar genieten nu nog even van de laatste zonnestralen en de eerste pompoenen. Do-In oefeningen die passen bij het Aarde-element zijn bijvoorbeeld het bewust spannen en ontspannen van spieren, stabiliteits- en balansoefeningen en (zelf)massage door strijken. De meridiaanoefeningen van Masunaga die passen bij Aarde zijn verbonden met de organen milt, pancreas en maag. Dit doe je bijvoorbeeld door het bewust stretchen van de voorkant van je bovenbeen, zoals hardlopers vaak doen, of door achteroverbuigingen. In de Do-In Yoga les wordt zo’n strekking dan vaak weer opgevolgd door een vooroverbuiging waarbij de achterkant van het lichaam gestrekt wordt.
In de septembermaand is er tijdens de lessen extra aandacht voor het element Aarde. Zelf ervaren? Schrijf je nu in voor een proefles.

Ophouden met streven

ophouden met streven

Af en toe valt er niets meer te streven. De klusjes zijn gedaan, de zinnen vervuld. Buiten is het stil. Dat is het moment waarop je, als je er aandacht aan besteedt, jezelf op je zelf kunt betrappen. Het kleine zelfje dat zegt: ‘Moeten we niet iets?’
Nee, je hoeft helemaal niets. Je hoeft nergens naar te streven, je hoeft niets meer te verbeteren, niet aan je huis, niet aan je kind, niet aan je partner en niet aan jezelf. Schuif de zelfhulpboeken opzij. De tien stappen naar succes, geluk en liefde. Begin bij de eerste stap: niets doen. Observeer, ervaar, leef.

Wat gedaan moet worden, wordt gedaan. Meer is overbodig.

Wat betekent het yin- yangsymbool?

Yin- yangsymbool

Iedereen heeft wel eens een afbeelding van een yin- yangsymbool gezien op internet, bij de Xenos of aan een ketting om de nek van een bejaarde hippie. Maar wat betekent het nu eigenlijk?

De cirkel van het yin-yangteken staat symbool voor de Tao, de weg. Yin en yang zijn Chinese begrippen die de kosmische dualiteit voorstellen. Yin (vrouwelijk, zwart) betekent: de donkere zijde van de berg. Yang (mannelijk, wit): de lichte zijde van de berg.

Andere tegenstellingen zijn bijvoorbeeld:

yin yang
onder boven
koud warm
water vuur
vrouwelijk mannelijk
maan zon
passief agressief
haat liefde
stilte beweging

Maar naast tegengesteld, zijn yin en yang ook complementair: ze voeden elkaar, steunen elkaar, veroorzaken elkaar, wanneer de een groter wordt, wordt de ander kleiner. Vandaar dat er in het symbool een kleine stip wit in het zwart zit en een stip zwart in het wit.

Als je goed om je heen kijkt, kun je yin en yang overal terugvinden: ze vormen de dynamische balans van het leven. Een tekort of overschot van het een of ander in je eigen leven, kan ook een aanwijzing zijn dat de balans in jouw lichaam of geest verstoord is.

Door Do- In Yoga kun je je meer bewust worden van deze balans, bijvoorbeeld doordat je opmerkt hoe gehaast je binnen komt bij een les (yang), dat je het koud krijgt bij de eindontspanning (yin) of dat de ene kant van je lichaam veel gemakkelijker beweegt dan de andere kant. Soms is het nodig om iets in die balans te herstellen en soms ook niet, dan is het bewust-zijn voldoende voor het vervolg op jou “long and winding road”.

Meridiaanoefeningen van Shizuto Masunaga

Meridiaanoefeningen Shizuto Masunaga

De Japanse psycholoog en shiatsumeester Shizuto Masunaga (1925-1981) is de grondlegger van de zenshiatsu. Shiatsu is een drukpuntmassage-techniek, uitgevoerd door een shiatsutherapeut, die erop is gericht blokkades (vastgelopen energie ofwel Ki) in het lichaam op te lossen. Zen is een meditatietechniek uit het Boeddhisme. Uiteindelijk schreef Masunaga twee klassiekers over zijn levenswerk: “Zen Shiatsu: How to Harmonize Yin and Yang for Better Health” en “Meridian Exercises”.

De meridiaanoefeningen die beschreven worden in dit laatste boek, vormen de basisstrekkingen voor Do- In Yoga. Dus bij Do- In geef je eigenlijk shiatsu aan jezelf.
Maar wat zijn nu die meridianen? Meridianen zijn energiebanen in je lichaam waardoor Ki (of Qi) stroomt. Wanneer de Ki niet vrij kan stromen, krijg je gezondheidsklachten. De meridianen zijn ook weer verbonden met de organen. Door het regelmatig beoefenen van de strekkingen houd je je lichaam in goede conditie en kun je ernstiger klachten voorkomen.
Het grote voordeel is dat je voor deze oefeningen niets anders nodig hebt dan een matje of handdoek, aandacht en compassie voor je eigen lichaam.

Twee boeken over verantwoordelijkheid die je gelezen moet hebben

Twee boeken over verantwoordelijkheid

Twee van de vele boeken die mijn leven veranderd hebben zijn: Meer dan een mens kan doen van Ton Lathouwers en De zeven eigenschappen van effectief leiderschap van Stephen Covey. Op het eerste gezicht lijken ze elkaar misschien tegen te spreken: de een zeer religieus, de ander een management klassieker, maar voor mij dienen ze beide als inspiratie, overlappen ze elkaar en vullen ze elkaar aan.

De eerste gelofte in het Boeddhisme (in de vertaling van Ton Lathouwers) luidt: Hoe talloos de levende wezens ook zijn, ik beloof ze alle te bevrijden. De meeste mensen worstelen hiermee, want hoe kun je in Boeddha’s naam een ander bevrijden? Ik moet het antwoord schuldig blijven. Wel heb ik in de loop van de tijd geleerd en ervaren hoe belangrijk de ander is. Ik kan me erg vinden in wat de stervende jongeman in de film ‘Into the wild’ in zijn dagboek schrijft: “Geluk is alleen wezenlijk wanneer het gedeeld wordt”. En ook wanneer je lijdt, kan de ander, een bekende, maar ook een onbekende, dat lijden verlichten of verzachten. Zoals Lathouwers het vaak verwoordt: iedereen kan gered worden. Bovendien kan jij die ander zijn die zijn hand uitreikt.
Daartegenover staat echter de eigen verantwoordelijkheid die ieder mens heeft voor zijn leven. Zelf iets maken van je leven, niet klagen maar onderzoeken, reflecteren, bijsturen, handelen. Vaak leggen mensen de verantwoordelijkheid buiten zichzelf: de maatschappij moet zich maar aan hun aanpassen, het is de schuld van de buitenwereld. Maar ik geloof dat je, zoals Stephen Covey dat zo kernachtig noemt, binnen je eigen “Cirkel van Invloed” moet blijven: veranderen wat je kunt, en de rest accepteren zoals het is. Wat ergens wel weer boeddhistisch aandoet. Maar goed, tussen de regels door valt dan ook te lezen dat zelfs managementgoeroe Covey een religieus mens is…

Wijze dochter

wijze dochter

Wankelend met vier zware boodschappentassen op de fiets, mopper ik: “Had ik nu maar een auto voor de deur.” Waarop mijn dochter, die naast mij fietst, zegt: “Mam, zit niet zo te stressen. Haal even diep adem en tel tot tien. Dat zeg je ook altijd tegen mij, dus dan moet je wel het goede voorbeeld geven.”
Wijze woorden voor de 9- jarige, die dagelijks de rollen van spiegel, duiveltje en grote liefde in mijn leven moeiteloos afwisselt. In dit geval een heldere spiegel: door dagelijks terug te keren naar mijn ademhaling en het ervaren van emoties in mijn lichaam, creëer ik meer bewustzijn. En besef ik me steeds opnieuw dat ik voor haar en anderen een voorbeeld ben, zoals iedereen voor verschillende mensen in zijn omgeving een voorbeeld is.
Voor wie ben jij een voorbeeld en ben je het voorbeeld dat je wilt zijn?